Поделиться ссылкой:
ТАКМИЛИ ИДОРАКУНИИ МОЛИЯВӢ ДАР САНОАТ ДАР ПАРТАВИ 35-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ: РОҲ БА СӮЙИ РАҚАМИКУНОНӢ ВА ИҚТИСОДИ “САБЗ”
Дар партави таҷлили 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи такмили идоракунии молиявӣ дар соҳаи саноат аҳамияти махсус касб менамояд. Дар тӯли солҳои соҳибистиқлолӣ кишвари мо таҳти роҳнамоии хирадмандона ва сиёсати созандаи Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба натиҷаҳои назаррас дар самти таҳкими давлатдорӣ, рушди иқтисоди миллӣ ва ташаккули заминаҳои устувори саноатикунонии кишвар ноил гардид. Дар ин раванд, мутобиқ намудани низоми идоракунии молиявӣ ба талаботи замони муосир, бахусус дар шароити рақамикунонӣ ва гузариш ба иқтисоди “сабз”, ба яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иқтисодии давлат табдил ёфтааст.
Дар шароити ҷаҳонишавии иқтисодӣ ва рушди босуръати технологияҳои рақамӣ, корхонаҳои саноатӣ вазифадоранд на танҳо самаранокии иқтисодии худро таъмин намоянд, балки фаъолияти худро бо меъёрҳои рушди устувор, истифодаи оқилонаи захираҳо ва ҳифзи муҳити зист ҳамоҳанг созанд. Маҳз ҳамин талабот зарурати таҷдиди низоми идоракунии молиявиро ба миён меорад, то ки қарорҳои идоракунӣ дар асоси маълумоти саҳеҳ, таҳлили саривақтӣ ва шаффофияти баланд қабул карда шаванд.
Технологияҳои рақамӣ имрӯз имконияти васеъ фароҳам меоранд, ки равандҳои молиявӣ дар корхонаҳои саноатӣ бо тарзи муосир ва муассир ба роҳ монда шаванд. Ҳисобдорӣ, банақшагирии буҷет, назорати даромаду хароҷот, таҳлили хароҷоти истеҳсолӣ ва арзёбии нишондиҳандаҳои молиявӣ метавонанд тавассути системаҳои автоматикунонидашуда анҷом дода шаванд. Ин раванд, аз як тараф, хатогиҳои инсонӣ ва талафи вақтро коҳиш медиҳад, аз ҷониби дигар, ба баланд гардидани шаффофият, пурзӯр шудани назорати дохилӣ ва беҳтар шудани муҳити сармоягузорӣ мусоидат менамояд.
Дар шароити рушди иқтисоди “сабз” идоракунии молиявӣ дигар танҳо бо ҳисобу китоби даромаду хароҷот маҳдуд намешавад. Имрӯз зарур аст, ки ҳангоми қабули қарорҳои молиявӣ хароҷоти экологӣ, истифодаи самараноки энергия, масрафи ашёи хом, ҳаҷми партовҳо ва таъсири умумии истеҳсолот ба муҳити зист низ ба инобат гирифта шаванд. Технологияҳои рақамӣ дар ин самт низ нақши муҳим доранд, зеро онҳо имконият медиҳанд, ки маълумоти экологӣ ва истеҳсолӣ ҷамъоварӣ, таҳлил ва дар асоси он қарорҳои дуруст қабул карда шаванд. Бо чунин тарзи идоракунӣ корхонаҳо метавонанд ҳам хароҷоти худро кам намоянд ва ҳам масъулияти иҷтимоӣ ва экологии худро баланд бардоранд.
Таҷрибаи кишварҳои пешрафта собит месозад, ки ҷорӣ намудани технологияҳои рақамӣ дар идоракунии молиявӣ боиси баланд гардидани самаранокии фаъолияти саноатӣ мегардад. Истифодаи системаҳои автоматикунонидашуда, таҳлили маълумоти калон ва унсурҳои зеҳни сунъӣ имкон медиҳад, ки қарорҳои молиявӣ дақиқтар, босуръаттар ва бо назардошти хавфҳои эҳтимолӣ қабул карда шаванд. Дар натиҷа, хароҷоти истеҳсолӣ коҳиш ёфта, рақобатпазирии корхонаҳо дар бозори дохиливу хориҷӣ бештар мегардад. Ҳамзамон, татбиқи технологияҳои “сабз” заминаи мусоидро барои сарфаи энергия ва коҳиши таъсири манфӣ ба муҳити зист фароҳам меорад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дар солҳои Истиқлолият масъалаи рақамикунонӣ ва гузариш ба иқтисоди “сабз” тадриҷан ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ табдил ёфтааст. Бо вуҷуди ин, дар фаъолияти бисёр корхонаҳои саноатӣ ҳанӯз ҳам маҳдуд будани истифодаи технологияҳои рақамӣ мушоҳида мегардад. Норасоии инфрасохтори рақамӣ, кам будани мутахассисони соҳибтаҷриба, сатҳи нокифояи саводи рақамӣ ва зарурати сармоягузории иловагӣ барои ҷорӣ намудани технологияҳои нав аз ҷумлаи мушкилоти асосӣ мебошанд. Ин омилҳо ба сатҳи самаранокии идоракунии молиявӣ таъсир расонида, имкониятҳои рушди босуботи саноатро маҳдуд месозанд.
Бо вуҷуди ин, дар шароити таҷлили 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ метавон бо итминон гуфт, ки саноати миллӣ барои ворид шудан ба марҳилаи нави рушд заминаҳои воқеӣ дорад. Ҷорӣ намудани системаҳои муосири идоракунии молиявӣ имкон медиҳад, ки равандҳои дохилии корхонаҳо автоматикунонида шаванд, ҳисоботдиҳӣ содда гардад, шаффофият таъмин шавад ва назорати дохилӣ беҳтар ба роҳ монда шавад. Инчунин, таҳлили доимии маълумот ба роҳбарияти корхонаҳо имконият медиҳад, ки хавфҳои молиявиро пешбинӣ намуда, қарорҳои стратегиро сари вақт қабул намоянд. Чунин иқдомҳо дар маҷмӯъ барои рушди устувори саноати миллӣ ва таҳкими иқтидори иқтисодии мамлакат аҳамияти калон доранд.
Яке аз омилҳои калидии муваффақияти ин раванд рушди сармояи инсонӣ мебошад. Барои татбиқи самараноки технологияҳои рақамӣ, пеш аз ҳама, кадрҳои баландихтисос ва дорои малакаҳои муосири идоракунӣ заруранд. Аз ин рӯ, омӯзиши кормандон, баланд бардоштани сатҳи саводи рақамӣ, ташкили курсҳои такмили ихтисос ва ворид намудани барномаҳои муосири таълимӣ ба раванди омодасозии мутахассисон аз вазифаҳои муҳим ба шумор мераванд. Бе захираҳои инсонӣ ва бе кадрҳои омодашуда раванди рақамикунонӣ наметавонад самараи дилхоҳ диҳад.
Ҳамзамон, дастгирии давлатӣ дар раванди гузариш ба идоракунии молиявии рақамӣ ва иқтисоди “сабз” бисёр муҳим мебошад. Ҳавасмандгардонии молиявӣ, пешниҳод намудани имтиёзҳои андозӣ, дастгирии лоиҳаҳои инноватсионӣ, такмили заминаи ҳуқуқӣ ва татбиқи барномаҳои давлатии рушди саноат метавонанд корхонаҳоро ба ҷорӣ намудани технологияҳои нав бештар ташвиқ намоянд. Маҳз ҳамоҳангии сиёсати давлатӣ, ташаббуси бахши хусусӣ ва иштироки фаъоли мутахассисон метавонад ба ташаккули модели нави идоракунии молиявӣ дар саноати кишвар замина гузорад.
Дар маҷмӯъ, рақамикунонӣ ва истифодаи технологияҳои инноватсионӣ дар идоракунии молиявии корхонаҳои саноатӣ ба баланд шудани самаранокӣ, шаффофият ва устувории фаъолияти онҳо мусоидат мекунад. Ин раванд на танҳо хароҷотро коҳиш медиҳад, балки имкониятҳои навро барои ҷалби сармоягузорӣ, тавсеаи истеҳсолот ва рушди иқтисоди “сабз” фароҳам месозад. Бо истифода аз технологияҳои муосир корхонаҳои саноатӣ метавонанд фаъолияти худро ба талаботи рушди устувор мутобиқ намуда, рақобатпазирии худро дар бозор боз ҳам баланд бардоранд.
Ҳамин тавр, дар остонаи 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон такмили низоми идоракунии молиявӣ бо истифода аз технологияҳои рақамӣ ва инноватсионӣ ҳамчун яке аз самтҳои муҳими рушди саноати миллӣ арзёбӣ мегардад. Ин раванд ба беҳтар шудани идоракунии захираҳо, баланд гардидани шаффофият, ҳифзи муҳити зист ва таҳкими заминаҳои иқтисоди “сабз” мусоидат менамояд. Дар шароити муосир гузариш ба чунин низом на танҳо талаботи замон, балки нишондиҳандаи пешрафти давлатдории миллӣ, самараи сиёсати иқтисодии даврони Истиқлолият ва омили муҳими таъмини рақобатпазирии иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Декани
Факултети иқтисодиёти саноати кӯҳӣ
Руҳулло Маҳмадов
