МУҲИМИЯТИ ФАННИ ГЕОЛОГИЯ ДАР ЗАМОНИ МУОСИР
Дар шароити имрӯза, ки рушди иқтисодӣ, амнияти энергетикӣ ва ҳифзи муҳити зист ба масъалаҳои калидӣ табдил ёфтаанд, фанни геология дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аҳамияти стратегӣ касб кардааст. Тоҷикистон ҳамчун кишвари кӯҳистон (зиёда аз 93% ҳудуд кӯҳсор) дорои захираҳои бойи табиӣ ва ҳамзамон минтақаи хавфноки офатҳои табиӣ мебошад.
Геология ва захираҳои табиӣ
Тоҷикистон дорои зиёда аз 600 кони маъдан мебошад. Аз ҷумла:
- тилло (Зарафшон, Ҷилау),
- нуқра (Кони Мансур),
- ангишт (Фон-Яғноб),
- алюмин (истеҳсол дар ТАЛКО).
Саҳми саноати кӯҳӣ ва металлургия дар ММД-и кишвар тақрибан 10–15%-ро ташкил медиҳад.
Ин нишон медиҳад, ки бе геология кашф ва истифодаи самараноки ин захираҳо ғайриимкон аст.
Геология ва амнияти энергетикӣ 
Тоҷикистон зиёда аз 95% барқи худро аз неругоҳҳои барқи обӣ истеҳсол мекунад.
- НБО-и Норак – яке аз бузургтарин дар Осиёи Марказӣ
- НБО-и Роғун – лоиҳаи стратегии миллӣ
Захираҳои гидроэнергетикии кишвар зиёда аз 527 млрд кВт/соат дар як сол арзёбӣ мешаванд (танҳо ~5% истифода мешавад).
Омӯзиши геологӣ барои сохтмони бехатар ва устувори чунин неругоҳҳо ҳатмӣ мебошад.
Геология ва пешгирии офатҳои табиӣ
Тоҷикистон яке аз минтақаҳои сейсмикии фаъол мебошад:
- ҳар сол 5000+ ларзиши замин сабт мешавад
- зиёда аз 70% аҳолӣ дар минтақаҳои хавфнок зиндагӣ мекунад
Инчунин:
- ярчҳо ва селҳо ҳар сол садҳо гектар заминро хароб мекунанд
- танҳо дар як сол метавонад даҳҳо ҳолати ярч ба қайд гирифта шавад
Геология имкон медиҳад, ки ин хавфҳо пешгӯӣ ва кам карда шаванд.
Геология ва муҳити зист
Тоҷикистон дорои зиёда аз 60% захираҳои оби Осиёи Марказӣ мебошад. Аммо мушкилот вуҷуд доранд:
- эрозияи хок дар минтақаҳои кӯҳӣ
- камшавии пиряхҳо.
Геология дар идоракунии оқилонаи об ва ҳифзи табиат нақши ҳалкунанда дорад.
Геология ва рушди инфрасохтор
Дар Тоҷикистон садҳо километр роҳҳо ва нақбҳо дар минтақаҳои кӯҳӣ сохта мешаванд:
- нақби “Истиқлол”
- роҳҳои Душанбе–Хуҷанд, Душанбе–Кӯлоб, Душанбе-Бохтар ва ғ.
Зиёда аз 70% сохтмонҳо дар минтақаҳои геологии мураккаб анҷом дода мешаванд.
Бе таҳқиқоти геологӣ чунин лоиҳаҳо хатарнок ва ноустувор мегарданд.
Геология барои Тоҷикистон танҳо як фан нест, ин асоси рушди иқтисодӣ, амнияти миллӣ ва ҳифзи табиат мебошад.
Хулоса, Геология – ин илмест, ки на танҳо заминро меомӯзад, балки ояндаи кишварро месозад.
